Het echtpaar Louis Schaaf en Catharina Drijfhout kwam oorspronkelijk uit Leeuwarden, maar vertrok in het begin van de twintigste eeuw naar Gelderland om daar voor welgestelde families te gaan werken. Omdat die dienstbetrekkingen hen na een aantal jaren niet meer bevielen, keerden zij terug naar Friesland. Schaaf wilde daar, net als zijn broer Ype, een eigen horecabedrijf beginnen. Die ambitie zou later uitmonden in de opening van Concertzaal L. Schaaf en Zonen.

Ype Schaaf, de latere uitbater van het Oranjebierhuis, had een zaak op de hoek Westerplantage - Klein Schavernek. Door bemiddeling van Ype kreeg Louis na terugkomst uit Gelderland de mogelijkheid om een café te huren op de hoek Ruiterskwartier - Oude Lombardsteeg (later o.a. City Bar, nu Prenatal). Omdat de ambities van Schaaf veel verder gingen dan het exploiteren van een simpel café, werkte het echtpaar keihard en probeerde iedere cent te sparen. Ondertussen zocht Louis in Leeuwarden naar een nieuwe locatie waar hij iets unieks zou kunnen beginnen. Zijn oog viel op een oude concertzaal aan de Breedstraat. Deze accommodatie heette lange tijd Zaal van der Wielen, vernoemd naar de timmerman en stadsbouwmeester Gerrit van der Wielen, die de zaal al in 1797 liet bouwen op de plaats van een bouwvallige katholieke kerk.

Van der Wielen bood destijds plaats aan zo?n 400 bezoekers. Beroemd was ook de fraai versierde en verlichte tuin. Op de eerste verdieping bevond zich een ruimte voor vergaderingen van het ?Phijsisch Collegie?, een genootschap van gegoede burgers dat zich bezighield met de ?proefondervindelijke wijsbegeerte?. Er werd geëxperimenteerd met onder meer de elektriseermachine, luchtpompen en magnetisme. Het doel was om het wezen der dingen te ontrafelen en daarin de rol van God te ontdekken. Op de begane grond was nog een tweede vergaderkamer, de koopmanssociëteit. Daarachter liet Van der Wielen bovendien een kolfbaan aanleggen. Overigens hield de bouwmeester zich niet zelf bezig met de exploitatie van het bedrijf, dat liet hij over aan enkele familieleden.

?Van der Wielen? werd een begrip in de Friese hoofdstad. Er was dan ook altijd wat te doen: concerten, danspartijen, tentoonstellingen en vergaderingen. Gaandeweg de negentiende eeuw werd het pand regelmatig verbouwd en uitgebreid. Nadat de graanbeurs aan de Wortelmanshaven te klein was geworden, kwamen vanaf 1866 ook de graanhandelaren bijeen in Van der Wielen. Toch waren het vooral de voorstellingen waarmee Van der Wielen naam en faam maakte. Er vonden veel (abonnement)concerten plaats met nationaal en internationaal bekende artiesten. Een hoogtepunt was de uitvoering van de toen enorm populaire opera Das Nachtlager von Granada van Conradin Kreuzer (oktober 1876). Een andere memorabele voorstelling was Othello van Shakespeare in een bewerking van Jacob van Lennep. De grote zaal van het centrum kreeg pas vorm in de tweede helft van de negentiende eeuw. Het ontwerp was echter wat ongelukkig, want twee dubbele rijen zuilen van gietijzer belemmerden het vrije zicht op het toneel.

Latere uitbaters gaven hun eigen naam aan de zaal, zoals de families Visser (vanaf 1897) en Rodenhuis. Deze laatste verkocht het pand aan een Rotterdammer die echter na een jaar failliet ging. En dat was het buitenkansje waar Louis Schaaf vijf jaar op had gewacht. Met zijn spaargeld en wat geleende centen kocht hij de zaal in november 1920 en doopte deze om tot Concertzaal L. Schaaf en Zonen. Schaaf pakte de zaken meteen grondig aan. Het toneel werd opgeknapt en de koffiekamer uitgebreid in de tuin. Het muziekcentrum werd gerenoveerd en kreeg eigen closets. Op zondagen programmeerde Schaaf matineevoorstellingen van kleine orkesten, die al snel druk werden bezocht. Diverse verenigingen uit Leeuwarden, zoals Frisia en de Kegelclub, reserveerden in Schaaf hun eigen tafels. Karakteristiek voor de concertzaal waren de pilaren en de grote lampen. Deze laatste werden gemaakt door Catharina Schaaf. De inspiratie deed zij op toen zij in 1923 met haar man een bezoek bracht aan een circus in Amsterdam. Thuis knipte, naaide en beschilderde Catharina de stof voor de grote lampen. Het plafond van de concertzaal werd bovendien voorzien van guirlandes, een soort slingers gemaakt van kunstbloemen.

Eind jaren twintig ontwierp architect Doeke Meintema een nieuwe voorgevel voor Schaaf. Bovendien werd ook de woning boven het zalencentrum verbouwd, kreeg de zaal een nieuwe garderobe en werd de zaal modern ingericht in de trant van de Amsterdamse School. In het jaar 1939 onderging Schaaf een nog ingrijpender verbouwing die werd geleid door architect J.M. Vegter. De voorgevel van Meintema werd gesloopt en vervangen door een eenvoudige, vlakke gevel van gele Friese klinkers. In de gevel worden twee dubbele toegangsdeuren aangebracht met daartussen een kassa van teakhout met twee loketten. De zaal zelf werd meer sober ingericht. De vervelende zuilen bleven echter staan tot 1952. Deze werden toen vervangen door stalen liggers. Ook werd het plafond voorzien van een daklicht, versierd met sterren. Architect G.A. Heldoorn bood Schaaf na de oplevering de enorme glazen kroonluchter aan voor de middenzaal.

Tijdens de oorlog, in de jaren ?44 en ?45, bood Schaaf overigens onderdak aan vluchtelingen uit Limburg. Dezen sliepen in de Mulo aan de Wissedwinger, maar aten in de concertzaal. In de naoorlogse jaren werd Schaaf een bruisend centrum voor tal van activiteiten. In de jaren vijftig en zestig trad een keur aan artiesten op, zoals De Spelbrekers, Heintje Davids, Corry Brokken, Kilima Hawaiians en The Three Jacksons. Langzamerhand verloor Zalen Schaaf echter haar allure en kwam uiteindelijk in het midden van de jaren tachtig in het bezit van de Gemeente Leeuwarden. Een keerpunt in het bestaan van Schaaf kwam in 1995, toen het centrum werd gekocht door de Leeuwarders Frans van den Borg en Ton Klein. Deze doopten de onderneming om tot Muziekcentrum Schaaf en maakten van het bedrijf weer een belangrijke culturele ontmoetingsplek.

?Ik moet een jaar of tien zijn geweest toen ik hier voor het eerst op het podium stond?, zegt Frans van den Borg, samen met Ton Klein de huidige uitbater van Muziekcentrum Schaaf aan de Breedstraat. ?In die tijd speelde ik nog in het Fries Accordeon Ensemble.? Bij de herinnering krijgt Van den Borg een lach op zijn gezicht. ?Muziek heeft altijd in mij gezeten. Na mijn schooltijd ben ik dan ook beroepsmuzikant geworden. Zo was ik onder meer toetsenist van de band Road. Dat was trouwens de eerste Friese band die een top-40-hitje scoorde, ik meen in 1975.? In die jaren liep Van den Borg gitarist Ton Klein tegen het lijf. Ze werden vrienden en begonnen samen een muziekstudio in Waskemeer. ?Met acht sporen?, lacht Van den Borg. Het Groningse duo Pé Daalemmer en Rode Rinus behoorden tot de artiestenstal. ?Met hen namen we een plaatje op, maar we hadden geen geld om een single uit te brengen. Dat heeft een platenmaatschappij toen gedaan?, vertelt Van den Borg. ?En wat denk je? Het werd de knaller van het jaar! Hadden we de plank mooi misgeslagen.? Het zou dat niet de laatste keer zijn.

?In 1987 hebben we de studio verplaatst naar een pandje aan de Breedstraat in Leeuwarden?, zegt Ton Klein. ?Onder ons eigen platenlabel Frigram (Friese Grammofoonplaten) brachten we Nederlands en Friestalig repertoire uit. In 1995 namen wij Zalen Schaaf over van de gemeente, daar zagen wij wel iets moois in.? Van den Borg en Klein knapten de boel op. In het nieuwe Muziekcentrum Schaaf werd de concertzaal hersteld, er kwam een foyer-café en een audio-studio. In die studio werden later de opnames gemaakt van het nummer ?Wêr bisto? van Twarres. ?Maar voordat wij daar mee konden scoren was Twarres, begrijpelijk, al overgestapt naar het grote platenlabel EMI? , zegt Van den Borg lachend. De Leeuwarder platenbazen sloegen de plank weer net mis.

Muziekcentrum Schaaf groeide ondertussen uit tot het culturele hart van de stad. Niet in de laatste plaats door Stichting Het Podium, dat steeds weer uitstekende bands op de planken wist te halen. Van den Borg, Klein, hun echtgenotes en zelfs de kinderen, allemaal werkten ze mee om het ?Paradiso van het Noorden? tot een succes te maken. Begin dit jaar werden in de fraaie tuin van Schaaf zes banen voor jeu de boules aangelegd. ?Jeu de boules is mijn hobby en verslaving?, legt Van den Borg uit. ?Daarom heb ik CdP (Club de Pétanque) De Schaafboulers opgericht. Die club heeft nu 19 leden en gaat straks met vier teams in de landelijke competitie spelen.? Ton Klein mag zich binnenkort gaan uitleven in de nieuwe videostudio van Muziekcentrum Schaaf. ?We maken al reclamespotjes en bedrijfspresentaties op video. Nieuw aan die videostudio is dat we ook opnames op dvd?s kunnen zetten. Op die manier wordt Schaaf echt een compleet muziekcentrum.?